Showing posts with label israel. Show all posts
Showing posts with label israel. Show all posts

Wednesday, August 3, 2016

पहिली ट्रीट (Israel diaries)

इकडे आल्यापासून एक जाणवलयं, माझं मसालेदार, चमचमीत पदार्थ खाण्याचं प्रमाण खूप कमी झालयं. Credit goes to Israeli food. सकाळी चीझ सँडवीच खाताना माझं मन धावत धावत भूतकाळात गेलं.
बघता बघता इस्राईल मध्ये येऊन मला दोन वर्ष पूर्ण झाली. प्रशांत-माझे मिस्टर, ते माझ्याआधी वर्षभर इथे आले, त्यामुळे इथल्या पदार्थांची ओळख मला त्यांच्याकडूनच झाली. फार गोडवे गायल्यामुळे, मलाही 'कधी एकदा इकडे येऊन नवीन पद्धतीचे पदार्थ खातेय असं झालं'. पण पहिल्या अनुभवानंतर सार्‍या उत्साहाचा बोर्‍याच वाजला म्हणायचा. आम्ही पहिल्यांदा तेल-अविवला आऊटींग साठी गेलो. बीचेस आणि जुने शहर फिरल्यावर हुम्मुस( चण्यापासोसून बनवलेला इथला प्रसिद्ध पदार्थ) खायचा आमचा प्लॅन होता. "आज तू हुम्मुस एकदा खाल्लास की त्याच्या प्रेमात पडणार हे नक्की!!!" या challenge ची भर प्रशांतनी त्यात घातली होती. ही त्यांच्याकडून दिली जाणारी पहिली ट्रीट होती. त्यामुळे आता काहीतरी वेगळं, भारी खायला मिळणार म्हणून माझ्या मनात "लड्डू फूट रहे थे" अशी भावना होती.
झालं... ठरल्या प्रमाणे आम्ही बीच वर वेळ घालवून, रेस्टोरंटच्या स्ट्रीट वर आलो. बराच वेळ शोधून छोटंसं रेस्टोरंट निवडलं, त्याच कारण ही असं, बघा... बाहेर मेन्यू लावलेला तो इंग्रजीत होता म्हणजे आत कोणीतरी इंग्रजी बोलणारं असलं पाहिजे असा तर्क लाऊन आम्ही आत टेबलवर जाऊन बसलो. मग काही वेळातच पाणी आणि ऑर्डर द्यायच्या आधी अँटीपेस्तोच्या छोट्या छोट्या डिशेश टेबलवर सर्व्ह झाल्या. त्यात वेगवेगळ्या २-३ प्रकारचे ऑलिव्ह्ज, मुरवलेली काकडी, कांदा आणि बीट्च सॅलाड होतं.  ऑलिव्ह्ज माझं भलतच आवडतं प्रकरण... त्यामुळे काहीतरी इंटरेस्टींग येणार टेबलवर असा अंदाज बांधला. थोड्याच वेळात आमची ऑर्डर टेबलावर आली. हुम्मुस- ऑफ व्हाईट रंगाची भिजवून ऊकडलेल्या चण्याची पेस्ट, त्यात लसूण, तीळाची पेस्ट घातलेली असते, वर भरपूर ऑलिव्ह ऑइल आणि कोथिंबीर. अशी डिश पुढ्यात आली, हे रोटी सारख्या गोल ब्रेडसोबत खातात. असले पेस्ट सारखे पदार्थ भारतीय जेवणपद्धतीत नसल्याने थोडं कसतरी झालं, पण पतिराजांनी एवढं कौतुकाने इथे आल्यावर पहिल्यांदा काहीतरी मागवलयं म्हणल्यावर चेहर्‍यावरचे भाव तरी तसे नकोत का???  पण फलाफल आल्यावर जरा बरं वाटलं, हे म्हणजे आपल्या भजी, वडे, कट्लेट इ. च्या रांगेत बसणारं, चण्याचे वडे म्हणूया.
पहिला घास घेतला, तसं माझं तोंड बघण्यासारख झालेलं. फलाफलच्या बाबतीतही तीच तर्‍हा... पहिला घास खाल्यावर टोमॅटो चा भलामोठा तुकडा आला. तिखट, गोड, आंबट, खारट, कडू यापैकी मला माहित असलेल्या सगळ्या चवी आठवून बघीतल्या, कशातच बसेना हे.. सगळा चवींचा गुंताच. या सगळ्या चवी आपल्या भारतीय लोकांच्या रक्तात भिनल्यात. त्यात बाहेरचं खायचं म्हणलं की मी तरी... पाणीपुरी, भेळ, सांबार- डोसा, मिसळ किंवा पंजाबी भाज्या, मसालापापड, रसगुल्ले असच काहीतरी डोक्यात धरून चालते. त्यामुळे इथेही असं चमचमीत मिळणार हेच माझ्या डोक्यात... अजुन २-३ घास खाल्ल्यावर, आता कुठे पळून जाउ असं वाटलं.  तेच भाव माझ्या चेहर्‍यावर ऊमटू लागले (कदाचीत हे सगळ्यांना दिसत असावं)." त्यामुळे हीला का आपण इथे घेऊन आलो?" किंवा "ही अशीच उठून जाणार तर नाही ना?" असे विचार नक्कीच प्रशांतच्या मनात आले असणार... दोघेही गप्पच... "अन्न हे पूर्णब्रम्ह" हे डोळ्यांसमोर आणून मी कसंबसं पोटात ढकललं... हे झाल्यावर वरताण म्हणून...त्या अँटीपेस्तोच्या डिशेशचाही भरमसाठ चार्ज असलेले बील आणि टीप ठेऊन आम्ही काढता पाय घेतला. अगदीच वाईट किंवा बेचव होते हे पदार्थ असे नाही, पण जीव्हेच्या चोचल्यांमुळे जिवावर आले होते. घरी आल्यावर मस्त झणझणीत मसालेभात पोटात गेल्यावर बरं वाटलं. काही दिवसांनी पुन्हा ह्यांच्या आग्रहाखातर हुम्मुस खायला गेलो. तेव्हा आमच्या शहरातल्या एका प्रसिद्ध रेस्टोरंट मध्ये गेलो. तिथे जरा बरं वाटलं. मग सकस, पौष्टीक आहाराचे महत्त्व पटल्यावर सारखेच तिकडे जाणे सुरू झाले.
आमच्या लॅब मध्ये भारतीय मुलगी नुकतीच post doc म्हणून रूजू झालीय. परवा तिच्याशी गप्पा मारता मारता, मी तिला विचारलं "हुम्मुस खाऊन बघितला का?" तेव्हा तिने "हो" म्हणून कससच तोंड केलं. मला जाम हसू आलं. तेव्हा मला आमच्या या पहिल्या ट्रीटची आठवण झाली.

घरच्या जेवणात बदल म्हणून आम्ही वेगवेगळे सॅलाड्स, बुरेका(चीझ सामोसे), फलाफल(चण्याचे वडे), हामेन्ताश कुकिज(त्रिकोणी बिस्किटे, त्यात चेरी,अंजीर असे भरलेले असते, पण फारशी गोड नसतात), खारी बिस्किटे असे खातो. हे इस्रायली पदार्थ आता आवडीने खायची सवय लागलीय. अर्थात मी याची तुलना भारतीय पदार्थांशी कधीच करत नाही. जे ते आपापल्या जागी उत्तम.


Sunday, March 20, 2016

इस्राईलचा फिनीक्सः बेत शान

इस्राईल बद्दल आधी बरच टंकलं.कितीही झालं फिरुन तरी या एवढ्याशा देशाबद्दल लिहायला काही कमतरता नाही.जेवढी निघेल तेवढी माहिती.नाविन्यता.आश्चर्य.खरोखर जसा चिन्यांचा देश अजब आणि अरभाट तसा हिब्र्युंचा देश चमत्कारीक आणि आशादायी.
'येशूचा आणि ज्युविश लोकांचा इतिहास सोडला तर इस्राईलचा असा काय खास इतिहास असणारे??'- आर्किओलॉजि (टूर)टूरचा मेल बघून मनात विचार आला. पण सोबत असलेली फोटोची अॅटॅचमेंट पाहून उत्सुकता जराशी वाढली, म्हणून करून टाकलं बूकिंग...
सोबत हवामानाची 'नोट' पण होती- उष्ण कोरडे ३०º से. च्या वर... मनात आलं रोज आपण १५º से. मधे कुडकुडतो ... तिथे एवढा काय फरक असणारे...???इथे पण स्वत:वर अती आत्मविश्वास दाखवून सोबत स्कार्फ, स्वेटरं, जर्कीन घेउन निघालो, बसजवळ पोहचल्यावर समजलं काही आमच्यापेक्षा ही आत्मविश्वासू लोकांनी पाउस येईल या भीतीने छत्र्या ही सोबत घेतलेल्या... म्हणलं.. 'छ्या!! आपण विसरलोच राव' अ ओ, आता काय करायचं . इस्राईलच्या हवामान खात्याचा चांगला अनुभव असूनही असल्या गोष्टी मनात... नाही नाही...डोक्यात येउन गेल्या. पण तिथे पोहचल्यावर हा 'overconfidence' चा फुगा जोरात फुटनार होता.
कॅमेर्याला आधीच बजावून ठेवलेला 'बाबा रे, आज तुला क्षणभरही उसंत नाही बरं का!'... ५-६ फोटो काढून त्याला trailer पण दाखवलेला…
जाताना मस्त हिरवीगार शेते लागली ...
हिरवे हिरवे गार गालिचे, हरित तृणाच्या मखमालीचे... या ओळी ओठांवर खेळत होत्या...
12719279_1126926170665355_3808988850335459339_o.jpg
12748120_1126926207332018_1762219353492005062_o.jpg
12794795_1126926173998688_4100272055931974689_o.jpg
टूर होती माउंट गिल्बोआ डोंगराच्या पायथ्याशी वसलेल्या बेत शान-(beit she'an) शहराची... २-२.१५ तासांचा प्रवास पोहोचलो बाबा -बेत शान राष्ट्रीय उद्यानात... बस मधून उतरलो ते स्कर्फ्,मफरेल आणि जर्किन्स बसमध्ये ठेऊनच. ऊन मी म्हणत होतं. जगातल्या सर्वात ऊष्ण भागांपैकी एक भाग असणार बेत-शान.अंग तापलं होतं.उन्हाळा एवढा की तो टाळण्यासाठी उन्हाळ्यात इथली शेतकरी लोकं फक्त सकाळी आणि संध्याकाळी शेतात काम करतात.
12778883_1126926270665345_5035004048313375138_o.jpg
‘वसंत’असल्याने झाडांवरची फुले गोड हसत होती…
12764326_1126926347332004_7682152982844362117_o.jpg
सोन्या सारखी दिसणारी फुले पाहिली अन आठवला सप्टेंबरमधला सोनकीचा हरीश्चंद्रगडाचा सडा.
12794799_1126926483998657_6899219013186533753_o.jpg
12771646_1126926527331986_6305303309102850127_o.jpg
12771506_1126926410665331_1181332421430043125_o.jpg
आम्ही एका छोट्याशा डोंगरावर ऊभे आहोत आणि समोर दिसत होते,इजिप्शीयन गव्हर्नरच्या बंगल्याचे अवशेष होते.कोण कुठला बापडा इजिप्शियन गव्हर्नर...आला इकडे,केलं राज्य...बंगला बी बांधला..
10379741_1126926907331948_8546571728609940261_o.jpg
इतिहासाचं आणि आपलं नातं कायमच बेंच आणि झोपेचं राहिलंय.(काय सांगता.इतिहाच्या तासाला एकदा तरी झोपला होता असं स्वताशी तरी कबूल करा) ...
पण आमचा गाईड फारच उत्साही.शाहीराच्या आवेशात नसला तरी त्याची वाक्य त्याचं प्रभुत्व दाखवित होती.त्याचा त्याच्या कामावर असलेला विश्वास आणि आवडसुद्धा.
आता आमच्या या बोलघेवड्या गाइडने सांगितलेली गोष्ट अशी...
सफर करू उत्तर इस्राईलच्या इतिहासाची… एका २३ वेळा नष्ट होऊन पुन्हा पुन्हा बांधलेल्या साम्राज्याची...... गाईडचा 'टोन' एक सलग ऐकू येत होता आणि लांबलचक कांगदाची भेंडोळी सुटावी तसं भासत होतं. शहराची गोष्टच न्यारी...पडझडून उभं राहण्याची हिम्मत न्यारी...ढासळलेल्या विटांवर पाय देऊन हुंकारण्याची...आणि एक नव्हे,दोन नव्हे तब्बल तेवीस वेळा पाया ते कळस रचण्याची कमाल गोष्ट...
इस्राईल किती सहनशील आणि चिकाटीचं..!?
फार फार वर्षांपूर्वी- म्हणजे साधारण ५००० वर्षांपूर्वी ताम्रयुग सुरूवात होत असताना जॉर्डन नदीच्या काठी लोक राहायला आले. भरपूर पाण्याचा साठा आणि कसदार सुपिक जमिन असल्याने हे लोक डोंगरातल्या गुहेत राहु लागले. पोटापाण्यासाठी शेती करू लागले. चांगले बस्तान बसल्यावर तिथे त्यांनी एक गावच प्रस्थापित केले. त्या गावाचे नाव- बेत शान. नावाप्रमाणे शानदार असे हे गाव.पण काही वर्षांनी आगीत हे शहर भस्मसात झाले. आगीत त्यावेळी शहरं भस्मसात होत.उगाच शहरं कशी आगीत होरपळत असतील असा विचार आला.पण मग रोम आठवलं.म्हटलं असं आग लागणं युद्धनिष्पत्त असावं.
Canaanite/ Egyptian period
त्यानंतर ताम्रयुगाच्या मध्यंतरात १५ व्या शतकात, इजिप्शीयन राजा- तिसरा थुटमोस याने जोशिआ राजावर चढाई करून हा भाग जिंकून घेतला. त्याने हे शहर पुन्हा वसवले आणि नाव दिले-रेतेनु. पुढची ३५० वर्षे हा भाग इजिप्शीयन राजवटीकडेच राहीला. लोहयुगाच्या सुरूवातीच्या काळात हे त्यांचे प्रशासन केंद्र बनले.
Bibilical period
११ व्या शतकाच्या सुरूवातीला इस्रायली राजा साउल याने इजिप्शीयांवर आक्रमण केले.पण त्याला हे राज्य जिंकता आले नाही. या युद्धात साउल आणि त्याची ३ मुले मात्र मारली गेली. यात या शहराचे बरेच नुकसान झाले. १० व्या शतकात पुन्हा एका इस्रायली राजाने-डेविडने आक्रमण करून हा भाग जाळून टाकला. त्याचा मुलगा सोलोमन याने हे राज्य पुन्हा एकदा वसवले. हे प्रशासन केंद्र झाले. सोलोमनच्या मॄत्युनंतर यातला काही भूभाग पुन्हा एकदा इजिप्शीयनांकडे गेला आणि काही भूभाग असिरीयन लोकांनी जिंकून घेतला.
Helinistic period (Greek and Mediterranean)
ग्रीक पौराणिक कथांनुसार, तिसर्याू शतकात हे शहर द्योनिसॉस(god Dionysos) देवाने शोधले व पुन्हा एकदा वसवले. त्याला सांभाळणार्या आयाला इथे दफन केले म्हणून त्याने या शहराचे नामकरन "निसा"(Nysa) असे केले. तसेच ग्रीक इतिहासात काही ठीकाणी या शहराचा उल्लेख "सिथोपोलिस" (scythopolis) असा केला आहे.
दुसर्या शतकात ग्रीक राजवटीचे सर्वात मोठे शहर होते. पण हासमोनियन्सनी (एक जुनी इस्रायली राजवट) पुन्हा एकदा हे उद्ध्वस्त केले.
Roman period
ऱोमन काळात, साधारण पहिल्या शतकाच्या सुरुवातीला हे शहर प्रशासन केंद्र बनले. रोमन बांधणी नुसारया भागाची रचना केली. तेल या भागाच्या दक्षिण आणि पूर्व भागाकडून पुन्हा एकदा उभारणी झाली. पण एका मोठ्या भूकंप धक्क्यात हे शहर पुन्हा मोडून पडले.
Byzantine period
ख्रिस्त लोकांनी हे शहर उभारून इथला एरीया ४०० एकरनी वाढवला. लोकसंख्या ४०,००० झाली आणि शहराभोवती ४.५ किमीची भिंत उभारली गेली
Arab period
अरब काळात,६३६AD मध्ये शहराचे नामकरण झाले- बेइसन आणि उतरणीचा काळ सुरू झाला. नवीन राजानी लोकांच्या सहनशीलतेचा अंत बघून कठोरपणे राजवट सुरू ठेवली.एका मोठ्या भूकंपानंतर याचा अंत झाला.
Ottoman period (turkish empire)
पुन्हा काही सेनानींनी किल्ला बांधला, पण लवकरच तो जमीन दोस्त ही केला गेला... त्यानंतर बराच काळ बेइसन हे छोटेसे गाव राहिले.१३०८ मध्ये मात्र हे शहर इजिप्त कडून सिरीयाकडे केल्या जाणार्‍या औद्योगिक वाहतूकीचे केंद्र बनले.
१९४९ मध्ये सर्व राजवटींचा अंत होऊन- इस्राईलचा पहिला मेयर नोआ मर्डिंजर याने हे शहर पुन्हा उभे केले. तेच आजचे "बेत शान". अर्थात मधल्या काळात या भागावर विजय मिळवण्याचा खूप प्रयत्न झाला. असे २३ वेळा जमिनदोस्त झालेले हे साम्राज्य आज अनेक ऐतिहासिक खुणा घेऊन दिमाखात काळाची साक्ष देत ऊभे आहे.
तर हे रामायण- महाभारत का घडलं असावं??? तर बेत शानची भौगोलिक परिस्थिती- सी ऑफ गॅलिली, जॉर्डन नदी आणि इथली कसदार सुपीक जमीन… जॉर्डन रिवर व्हॅली आणि जेझराईल व्हॅली मध्ये वसलेले हे शहर.
आजही इजिप्त कडून सिरीयाकडे केली जाणारी वाहतूक याच मार्गाने केली जाते.
हीब्र्यु युनिवर्सिटी आणि पेनसिल्व्हानिया युनिवर्सिटी मध्ये इथल्या आर्कीओलॉजीचा अभ्यास सुरू आहे.
गव्हर्नरच्या बंगल्याच्या पुढे गेल्यावर डोंगरावरून दिसणारा हा व्हियु-
12779249_1126927063998599_3655081984440921541_o.jpg
12794661_1126927047331934_4746406418735826846_o.jpg
नॅशनल पार्कच्या जवळ असलेल्या कॅफेटेरीयाजवळ असलेली ही रोमन साम्राज्याची प्रतीकृती
12794788_1126928013998504_8105170288829195435_o.jpg
12764353_1126928027331836_2762713039074461312_o.jpg
पॅलॅडीयस स्ट्रीट
12792118_1126927700665202_8463365749081473734_o.jpg
12792337_1126927957331843_737512646927905799_o.jpg
ग्रीक पुराणात उल्लेख असलेल्या द्योनिसोस देवाच्या मंदिराचे हे काही अवशेष...
12418935_1126927917331847_3488975942979072338_o.jpg
11694936_1126927793998526_8241153593589483619_n.jpg
12800104_1126927797331859_8594805874384843403_n.jpg
पॅलॅडीयस स्ट्रीटच्या नैऋत्येला असलेले रोमन काळातील स्नानगॄह. इथे काही संगमरवरी फरशांचा वापर केला आहे
12768134_1126928173998488_1683319226866814034_o.jpg
12768338_1126928350665137_3295243740922893394_o.jpg
इथे २ उबदार असे हॉल्स आहेत. जमिनीखालून गरम हवेने पाणी गरम करण्याच्या रोमन प्रणालीचा वापर केला जात असे (hypocaust method).
12778887_1126928223998483_9056168127412480649_o.jpg
12790905_1126928170665155_3578637815156513262_n.jpg
तर या आंघोळीसाठी लागणार्यास अक्सेसरीज्... पेडिक्युअर -मॅनिक्युअर ई.
12783654_1126928300665142_8808096682061897013_o.jpg
12794740_1126928180665154_4264335331515733133_o.jpg
हे काय असेल असे वाटते???
रोमन काळातील सार्वजनिक शौचालय... अर्थात अवशेष...
सो कमोड स्टाईल जरी ओल्ड असली तरी सगळ्यांनी कसरत करत बसून बघितलच आणि हौस म्हणून गाईडकडून फोटोही काढून घेतले खो खो
तर ही श्रींमंतांची स्वच्छतागृहे... खास टर्कीवरून मागवलेल्या संगमरवराचा वापर इथे केला आहे...
12718367_1126928607331778_8275893005317482403_n.jpg
12771944_1126928623998443_2359371623552733814_o.jpg
हे अर्धगोलाकार रोमन काळातील शॉपिंग मॉल...
12764698_1126928457331793_4431898657600532132_o.jpg
ही काही दुकाने आणि आतील रचना... पण हे स्नान गृहाला जोडून होतं, ते का ते नाही बुवा समजलं
12783596_1126928527331786_5452748210413304096_o.jpg
12764419_1126928427331796_7993682678924156130_o.jpg
हे थिएटर सुमारे १ AD च्या सुरूवातिला बांधले गेले. इथे ७००० सीट्स होत्या, डोंगराचा काही भाग वापरून हे थिएटर बांधले आहे. स्टेजसाठी जे खांब आहेत त्यासाठी ग्रॅनाईट वापरले आहे.
12698341_1126928753998430_1838112674437533459_o.jpg
12764348_1126928797331759_5501846980493294666_o.jpg
12764582_1126928830665089_2352788950755134544_o.jpg
12799073_1126928700665102_1789434557587333207_n.jpg
प्रार्थनास्थळी पूजेच्या विधीसाठी लागणारे पाणी इथे साठवले जायचे. रोमन काळातील शहररचनेमधील हा एक महत्वाचा भाग
12768155_1126928603998445_3340799738621495118_o.jpg
इस्राईल आपण पाहतो ते लांबून....मानलं पाहिजे या इस्रायली लोकांना, जिथे जाईल तिथे नवीन गोष्ट बघायला मिळते.चिन्यांसारखे मिचमिचे डोळे यांच्या कडे नसतील तरी दूरदृष्टी आणि तिक्ष्ण विचार याचा मिलाफ असलेल्या देशात मला रहायला मिळाल याबद्दल आयुष्याचे आभारच मानायला हवेत.

Tuesday, January 26, 2016

ये हसी वादियाँ,ये खुला आसमाँ... -नेगेव, इस्राईल

ये हसी वादियाँ,ये खुला आसमाँ... -नेगेव, इस्राईल


घरातून निघतानाच जरा धाकधूक वाटत होती.ट्रिपला निघायचं तर पाऊस थांबलेलाच हवा. मागचा पूर्ण आठवडा सलग पाऊस पडत होता. माझ्या एका सहकार्‍याने सांगितलही होतं,या वर्षीचा पाऊस वेळ काळ पाहून आलेला नाही. उत्तर इस्राईल मध्ये काही ठिकाणी पूरही आलेला. पण आमचा दौरा दक्षिणेकडचा होता...बरंच म्हणायचं...पावसाच्या निरुत्साही वातावरणातून बाहेर पडायला आमच्यासोबत ३० जण तयारच होते...
सकाळचं वातावरण 'कूल' होतं. गारठा होताच, पण बोचरी म्हणावी अशी हवा निदान नव्हती...पण आम्ही चाललो तरी कुठे होतो म्हणा... ज्या वातावरणात आता होतो त्याच्या विरुद्ध...कृषीभूमीच्या वैराण आणि उजाड वाळवंटात...म्हणजेच नेगेवला... सकाळी ८ वा. आम्ही दक्षिणेकडे कूच केली. सोबत गाईड्, आमचे देशी-विदेशी संशोधक मावळे आणि रसदेसह बस असा सगळा लवाजमा होता. काही टूरीस्टपण होते. ९ वाजेपर्यंत ढगाआड लपलेल्या 'सुर्व्या' ने डोकावून पाहिलं... हुश्श... पंधरा दिवसांनी त्याचा लख्ख चेहरा दिसल्यावर काय छान फिल आला.
काले मेघा काले मेघा...
12186440_1064758513548788_685885541761649048_o.jpg
थांबून एके ठिकाणी ब्रंच घेतलं...आज सगळ्यांनी काम बाजूला ठेवलेलं...बस-टूरमधला पेटंट गेम अंताक्षरी मनात आलं तरी खेळू शकलो नाही... देश वेगळे... भाषा वेगळी...गाणी नाही पण गप्पा सुरु होत्या.
नेगेव चा मूळ अर्थ हिब्र्युमध्ये 'कोरडा" असा होतो, शिवाय 'दक्षिण' असाही अर्थ आहे (इति आमचा गाईड)...गाईडचाच उत्साह पोतंभर. सगळे व्हिसीटींग सायंटीस्ट आणि परदेशस्थ आहेत म्हटल्यावर त्याने पण त्याचा डोक्यातला गूगलबाबा फुल स्पीडने प्ले केला. रस्ता तसा विराण होता. हळूहळू पिवळसर लॅटेराईटची मैदानं दिसू लागली. वार्‍यासोबत भुरभुरणारी माती आणि बुटूकबैंगण काटेरी झुडपं म्हणजे नेगेवची सुरुवात.
12183775_1064758516882121_7891352517094512604_o.jpg
नेगेवला गेलं की, छोटी बसक्या पद्धतीची घरं दिसतात. एक घर दुसर्‍या पासून काही ठराविक अंतरावर. प्रत्येक घराच्या अंगणात गवताचेभारे,शेळ्या-मेंढ्या,लाकडं वगैरे...! ही मालमत्ता होती 'बेडॉईन्स'ची...एक वाळवंटी अरब-सिरीयन भटकी जमात. सतत जागा बदलणारे. याच ठिकाणी इस्राईलची भूदलप्रशिक्षण संस्था आहे. इस्राईलचं सैन्य जगात भारी का ते इथे येऊन बघा. अशा रफ-ट्फ वातावरणात प्रशिक्षण मग आणखी काय निपजणार…
20151030_095051.jpg
पुढे लागतो तो हा अन अविदात राष्ट्रीय उद्यानाचा भाग. (En Avedat National Park)
12182444_1064758520215454_2304846453313453856_o.jpg
बियर ग्रील चँलेंज पाहता ना...?त्यात त्याचं एक वाक्य असतं. अशा भागात पाऊस जरा जरी पडला तरी मोठा पूर येतो. अशा जागांवर फार वेळ थांबू नका वगैरे...त्याची प्रचिती. आदल्या दिवशी येऊन गेलेल्या पुराच्या खुणा. वाळूमध्ये पाणी लगेच जिरुन जातं.
12189514_1064758556882117_840069442500635293_o.jpg
Nubian Ibex :
वाळवंटी भागात आढळणारी शेळी. आठवण आली ती आपल्या निलगीरी तहर ची.
12185542_1064758826882090_1489445781865645261_o (1).jpg
ये हसी वादियाँ,ये खुला आसमाँ... चपखल बसत होतं गाणं...
12186341_1064758573548782_6530255368242895426_o.jpg
12183775_1064758596882113_1226140992784606366_o.jpg
या वैराण वाळवंटात हा सुरेख पाण्याचा झरा व त्याचा धबधबा. पाण्यातील सुंदर प्रतिबिंबांची दृश्य.
12192007_1064758736882099_6097177555317953578_n.jpg
12189290_1064758710215435_2155337820564051981_o.jpg
12188973_1064758626882110_2017575300880629112_n.jpg
10984120_1064758766882096_1524591107221377278_n.jpg
दोन डोंगरांमधून गेलेला ओढा. अत्यंत खारट पाणी आणि याच पाण्यावर वाढणारी झाडे इथे दिसतात.
12186651_1064758833548756_3603867536703836443_o (1).jpg
हायकिंगसाठी अरुंद पायर्‍या पाडलेल्या आहेत.या चढता येतात मात्र उतरता येत नाहीत. माथ्यावर असलेल्या वाहनतळापासून गाड्यांची सोय आहे.
12188018_1064758850215421_6174592399187033307_o.jpg
12188237_1064758900215416_6227993522634348041_o.jpg
11056625_1064758870215419_8496572632669066696_o.jpg
अगदी वरून घेतलेला एक टॉप-स्नॅप
12185028_1064758906882082_5348732204808741732_o.jpg
12039496_1064758956882077_8236519737250847283_n.jpg
12182986_1064758980215408_4999574264457190256_o.jpg
आमची पुढची भेट होती मिड्रेशेत, डेव्हिड बेन गुरीऑन यांच्या थडग्याला. इस्राईलची स्थापना ज्यांनी केली आणि याच देशाचे पहिले पंतप्रधान. आज ते असते तर इस्राईलचा, तिथल्या लोकांचा त्यांना निश्चितच खणखणीत अभिमान वाटला असता. मी कधी तुलना करीत नाही पण उगाच भारत आठवतो अशा वेळी. जेरुसलेमसारखी पुण्यभूमी सोडून 'मला नेगेवच्याच मातीत जमा होऊ द्या' म्हणणारे गुरीऑन. अब्राहम लिंकन, महात्मा गांधी आणि नेल्सन मंडेला या तीन महान व्यक्तींचा त्यांनी कायमच आदर्श ठेवला. शेजारीच त्यांची पत्नी पॉलाचीही समाधी आहे. याच भागात सोलार एनर्जी रिसर्च सेंटर आणि अॅग्री-बायोटेक रिसर्च सेंटर आहे. इवल्याशा इस्राईलमध्ये आणखी काय काय बघायला मिळणार याची लांबलचक यादीच बनते.
10382277_1064759096882063_980488676115127205_o.jpg
11224325_1064759106882062_1443860847886448067_o.jpg
12189263_1064759073548732_5389839470928428855_o.jpg
वाळवंटातील सुंदर शहर
सौरऊर्जेचा भरपूर वापर इथे केला जातो. भुसभूशीत भागात केलेले हायवे आणि टिकाऊ रस्तेपण.
12184092_1064759170215389_8402706563590356573_o.jpg
सर्वात मोठे विवर (crater)-
जगात अशी सहा विवरे आहेत पैकी पाच इस्राईल मध्ये असून एक इजिप्त मध्ये आहे. इथे हिब्र्यू मध्ये यालाच 'माखतेश' असं म्हणलं जातं. आजुबाजूचे डोंगर चुनखडी आणि मधली जमीन वाळू पासूनच्या खडकाने बनलेली आहे. भूगोलात आपण भूरूपे आणि त्यांचे क्षरण शिकलो. इथल्या कमी पावसाने आणि जोराच्या वादळवार्‍यानी इथे वळ्या-वळ्यांची कलाकुसर करुन ठेवली आहे. खनिज आणि सुर्यप्रकाशात त्यांचे मनमोहक रंग दिसतात.
12182403_1064759180215388_1610417309676445431_o.jpg
थोडी मौज-मजा
जवळच थांबलेली बस... ड्रायव्हरला पेनांचा नाद असावा.
त्याचं हे पेनाळं.
Desktop.jpg
माखतेश च्या शेवटी एक नदी आहे. त्याभोवती वाढलेली अकॅशियाची झुडपं. हा आमच्या हाईकचा शेवटचा टप्पा.
12196278_1064759243548715_5558052280338655014_n.jpg

12191237_1064759256882047_500637818890455694_o.jpg
ही बिळं बहुदा कृदंतवर्गीय प्राण्याची असावीत.एखादवेळेस नेगेव श्र्यू किंवा उंदीर. झुड्पाखाली ओलावा-थंडावा असतो म्हणून त्याखाली हे 'लोक्स' घरं करतात. अशी बरीच बिळं तिथे होती बहुधा. खाली जाळं असावं. समोरच सँड स्पायडरचा 'मौत का कुआ' दिसतोय. या गोलाकार वाळूच्या विहिरीत किडा पडला की फसतो. जितका बाहेर पडायचा प्रयत्न करेल तेवढी वाळू त्याला 'ट्रॅप' करुन ठेवते. शिकार मिळालीच म्हणून समजा.
887436_1064759313548708_4528476850617455161_o.jpg
कुठे बुडाला पलीकडे तो सोन्याचा गोळा...
अशी सुरेख संस्मरणीय संध्याकाळ. थकवा कसा उरेल ब्वा.
887426_1064759330215373_6245200610725821847_o.jpg
त्या सुंदर जागेचा निरोप घेऊन परत उत्तरेला निघालो. नेगेव आठवणीत राहणार होतं.